Zwykłym skutkiem popełnienia przestępstwa powinna być właściwa kara. Mimo to pokrzywdzony czynem zabronionym nadal może nie czuć się bezpiecznie, obawiając się ponownego spotkania ze sprawcą. Czy można temu jakoś zaradzić? Ustawodawca na takie wypadki przewidział odpowiedni środek karny, tj. zakaz zbliżania się, o którym mowa w art. 41a k.k.

Czego dotyczy zakaz zbliżania się?

Zakaz zbliżania się jest jedną z czterech postaci tego samego środka karnego zawartego w jednym przepisie. Pozostałymi są zakaz przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami oraz opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu. Można je stosować pojedynczo albo zbiorczo w zależności od założonego celu. Najczęściej stosuje się je wobec sprawców przemocy domowej. Mogą być również konsekwencją czynów zabronionych dotyczących wolności i obyczajowości, szczególnie na tle seksualnym. Na potrzeby niniejszego artykułu należy przyjąć, że wspominając o jednym z nich, ma się na myśli wszystkie.

Zakaz zbliżania się dotyczy zarówno przemocy fizycznej jak i psychicznej. Stąd może ona przybrać postać wyzwisk, poniżania, ośmieszania, nieuzasadnionego krytykowania, a nawet izolacji od najbliższego otoczenia czy utrudniania korzystania z pomieszczeń domowych.

Kodeks karny wprost wskazuje, kim są osoby najbliższe. Małżonek czy dzieci nie budzą wątpliwości w tej kwestii. Coraz częściej jednak mamy do czynienia z nieformalnymi relacjami partnerskimi. Osoba pozostająca we wspólnym pożyciu jest więc osobą najbliższą i może w razie stosowania wobec niej przemocy fizycznej skorzystać z instytucji zakazu zbliżania się.

Sąd ma obowiązek orzec zakaz zbliżania się w przypadku wymierzenia sprawcy przestępstwa kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności. W pozostałych wypadkach przytoczony środek karny stosuje się na wniosek pokrzywdzonego. Jeżeli nie zostanie on złożony, sąd może nałożyć zakaz według własnego uznania.

Konsekwencje zakazu zbliżania się

Zakaz zbliżania oznacza utrzymanie odpowiedniej odległości między sprawcą przestępstwa a pokrzywdzonym. Nie równa się on zatem niemożności kontaktowania, czyli nawiązywania łączności. Nie wiąże się także z bezwzględnym utrzymywaniem dystansu. Do spotkania może bowiem dojść w wyniku wspólnych zobowiązań. Mogą one dotyczyć wykonywania władzy rodzicielskiej albo postępowań sądowych. Podobnie prezentuje się kwestia przypadkowych styczności. 

Orzekając zakaz zbliżania się, sąd powinien w treści wyroku określić odległość mającą dzielić sprawcę i pokrzywdzonego.

W przypadku wspólnego zamieszkiwania ze sprawcą przestępstwa koniecznym jest orzeczenie wobec niego nakazu opuszczenia lokalu wspólnie zajmowanego z pokrzywdzonym. Czy można wyrzucić winnego przemocy domowej z domu, którego jest właścicielem? Zdecydowanie tak. Nakaz opuszczenia lokalu nie ma bowiem związku z kwestią jego własności. Innymi słowy można usunąć partnera lub małżonka z mieszkania, mimo że należy ono do niego. 

Istnieje możliwość połączenia zakazu zbliżania się z obowiązkiem zgłaszania się do Policji lub innego wyznaczonego organu w określonych odstępach czasu. Jako jedyna postać danego środka karnego może być dodatkowo kontrolowany w systemie dozoru elektronicznego. Nie można go przy czym stosować w oderwaniu od orzeczenia opisywanego zakazu.

Termin obowiązywania zakazu zbliżania się

Zgodnie z art. 43 § 1 k.k. zakaz zbliżania się orzeka się na okres od roku do 15 lat. Sąd ma obowiązek określić dany termin w wyroku. Brak określenia w wyroku czasu trwania środka karnego powoduje, że obowiązuje on bezterminowo. Jednocześnie stanowi on podstawę do wniesienie środka zaskarżenia. 

Obowiązek zgłaszania się do Policji lub innego wyznaczonego organu w określonych odstępach czasu oraz kontrola w systemie dozoru elektronicznego orzeka się z kolei w miesiącach na okres od 3 do 12 miesięcy.

opracował apl.adw. Wilhelm Tkocz

źródło grafiki: https://pixabay.com/pl/

Źródła:

M. Czechowska: Podstawy prawa karnego. Katedra Prawa Karnego Materialnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski, art. 41a k.k.

Uchwała SN z 31.03.2021 r., I KZP 7/20, OSNK 2021, nr 6, poz. 23.

M. Horna-Cieślak, 6.3. Środki karne [w:] M. Horna-Cieślak, P. Masłowska, O. Trocha, Metodyka reprezentacji małoletniego pokrzywdzonego w sprawach przestępstw seksualnych, P. Masłowska, O. Trocha, Warszawa 2024.

S. Spurek, 6.6.1. Zakaz zbliżania się i nakaz opuszczenia lokalu jako środki karne [w:] Izolacja sprawcy od ofiary. Instrumenty przeciwdziałania przemocy w rodzinie, Warszawa 2013.

Postanowienie SN z 20.07.2023 r., III KK 28/23, LEX nr 3585249.

S. Spurek, 6.6.1. Zakaz zbliżania się i nakaz opuszczenia lokalu jako środki karne [w:] Izolacja sprawcy od ofiary. Instrumenty przeciwdziałania przemocy w rodzinie, Warszawa 2013.

Wyrok SN z 9.05.2023 r., III KK 145/23, LEX nr 3569536.

Wyrok SN z 19.05.2021 r., III KK 142/21, LEX nr 3245402.

Artykuł Zakaz zbliżania się pochodzi z serwisu Adwokat Oświęcim | Żory - Kancelaria Adwokacka Ewa Koper.

W sądownictwie, jak i wśród komentatorów prawa istnieje rozbieżność, co do uznania określonych uprawnień jako dóbr osobistych. W rezultcie spór dotyczy między innymi kwalifikacji, jako dobra osobistego, więzi rodzinnej, której jednym z elementów są wzajemne kontakty członków rodziny.

Uznania za dobro osobiste szeroko pojętej sfery kontaktów w relacjach rodzinnych, orzecznictwo przyjęło co do zasady w przypadkach*:

1. zamiany niemowląt w szpitalu
2. więzi uczuciowej realizowanej przez kontakty ojca z dzieckiem, utrudniane bądź uniemożliwiane przez matkę
3. uniemożliwiania przez męża osoby, będącej po wypadku w bardzo złym stanie zdrowia, kontaktów z jej rodzicami
4. uniemożliwiania kontaktów dziadka z wnuczką
5. prawa do spotkania pożegnalnego z umierającym członkiem rodziny, odbywającym karę pozbawienia wolności

– oddalając jednak powództwo w tych sprawach w całości lub w części z różnych przyczyn.

Kontakty to dobro osobiste

Wyrokiem z dnia 25 listopada 2020 r. w sprawie I ACa 948/19 Sąd Apelacyjny uznał, że pozbawienie ojca kontaktów z dzieckiem naruszyło jego dobro osobiste w postaci więzi emocjonalnej z córką. Innymi słowy w przedmiotowej sprawie Sąd uznał więc więź rodzinną za podlegające ochronie dobro osobiste. W ww. orzeczeniu odwołano się do wyroku Sądu Najwyższego w z dnia 24 czerwca 2019 r. w sprawie III CSK 233/17. Jednocześnie Sąd Apelacyjny podkreślił jednak, że odpowiedzialność matki za naruszenie ww. dobra osobistego nie polega na braku podejmowania pozytywnych działań w kierunku realizacji kontaktów córki z ojcem. Odpowiedzialność ta polega na zachowaniach ukierunkowanych na wytworzenie złych relacji córki z ojcem.

Więź rodzinna nie stanowi dobra osobistego

Z drugiej strony w wyroku z dnia 10 maja 2021 r. w sprawie II CSKP 11/21, Sąd Najwyższy uznał, że „więź rodzinna obejmująca sferę prawa do utrzymywania osobistych, bezpośrednich lub pośrednich kontaktów ojca z małoletnim dzieckiem, naruszaną przez drugiego rodzica nie stanowi dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c. Tym samym w przywołanym orzeczeniu Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że rodzic, którego uprawnienia do ich utrzymywania zostały naruszone działaniem lub zaniechaniem drugiego rodzica, może skorzystać ze środków ochrony przewidzianych przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Te środki to:

1. wystąpienie do sądu opiekuńczego o ustalenie sposobu utrzymywania kontaktów (art. 113¹);
2. zobowiązanie drugiego rodzica do określonego postępowania (art. 113⁴),
3. zmiana rozstrzygnięcia o kontaktach (art. 113⁵),
4. wydanie odpowiednich zarządzeń w sytuacji zagrożenia dobra dziecka lub nadużywania władzy rodzicielskiej (art. 109),

a także:

5. sankcje za naruszenie obowiązków w przedmiocie kontaktów z dzieckiem (art. 598¹⁵p.c.)

Czy za naruszenie kontaktów należy się zadośćuczynienie?

Podsumowując, kwestia traktowania prawa do widzeń z dzieckiem jako dobra osobistego pozostaje sporna. W rezultacie dyskusyjna pozostaje również możliwość zasądzania zadośćuczynienia za naruszenie kontaktów. Niemniej, w zależności od konkretnego stanu faktycznego może istnieć więcej lub mniej argumentów za przyjęciem, że więzi osobiste mogą pozostawać pod ochroną art. 23 i 24 kodeksu cywilnego. Nie można wykluczyć, że w danej sprawie o naruszone kontakty zadośćuczynienie zostanie zasądzone.

opracowała: adw. Ewa Koper

źródło grafiki: pixabay

*

1. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2016 r., III CSK 105/15
2. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 15 lipca 2015 r., I ACa 202/15
3. wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 11 października 2017 r., I C 1397/15
4. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 stycznia 2013 r., I ACa 906/12
5. wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2016 r., I C 1685/14

Artykuł Czy kontakty mogą być uznane za dobro osobiste? pochodzi z serwisu Adwokat Oświęcim | Żory - Kancelaria Adwokacka Ewa Koper.

Artykuł 23 kodeksu cywilnego wyróżnia pewne oczywiste przykłady dóbr osobistych pokroju ludzkiego zdrowia, wolności, czci czy pseudonimu. Jest to jednak katalog otwarty. Ustawa nie opisuje zatem wszystkich objętych ochroną praw. Czy w takim razie można do nich zaliczyć życie prywatne? Zdecydowanie tak – Życie prywatne jest dobrem osobistym.

Sposoby naruszenia życia prywatnego

Sfera prywatności dotyczy informacji z życia rodzinnego, seksualnego, stanu zdrowia i sytuacji majątkowej oraz przeszłości. Naruszenia tego prawa można więc dokonać poprzez ujawnienie faktów z cudzego życia osobistego i rodzinnego. Mniej oczywistym przykładem jest ujawnienie przez pracodawcę bez zgody pracownika wysokości jego wynagrodzenia za pracę czy podanie do publicznej wiadomości stanu zadłużenia określonej osoby. Należy przy tym pamiętać, że z prawa do prywatności korzystają zarówno osoby publiczne czy wykonujące funkcje publiczne jak i znane tylko w swoim bliskim otoczeniu.

Do naruszenia prywatności dochodzi, jeżeli publikowane czy ujawniane informacje mogą nie być dostępne nawet dla najbliższych zainteresowanego. Muszą to być dane, co do których określona osoba sama podejmuje decyzję o przekazaniu ich innym ludziom. Jednocześnie poszkodowany musi być możliwy do zidentyfikowania. Jego rozpoznanie opiera się nie tylko o imię i nazwisko, ale też pozostałe okoliczności. Do stwierdzenia, kogo poszczególne fakty dotyczą, może wystarczyć przykładowo identyfikacja w danym środowisku. Kwestia ta pozostaje szczególnie istotna w przypadku działalności zawodowej.

Wbrew powszechnym wyobrażeniom naruszenia prywatności nie muszą wiązać się z publikacją w artykule prasowym albo inną szczególnie szeroką wypowiedzią. Obecnie najczęściej dochodzi do nich poprzez media społecznościowe. Pozornie niewinny post lub komentarz także może dotykać czyichś praw i doprowadzić do wytoczenia powództwa o ochronę dóbr osobistych. 

Przepisy chroniące życie prywatne

Gwarancja ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym została przewidziana w art. 47 Konstytucji RP. Konsekwencją tego przepisu jest postrzeganie w orzecznictwie danej sfery jako dobro osobiste, mimo niewymienienia jej wprost w kodeksie cywilnym. W razie jej naruszenia można zatem dochodzić swoich praw w oparciu art. 24 k.c. 

Jeżeli ktoś narusza czyjąś prywatność, poszkodowany może domagać się zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W przypadku rozpowszechniania informacji, znacznie ważniejszym jest jednak żądanie, aby naruszający dopełnił czynności potrzebnych do usunięcia skutków tego rozpowszechniania. Najczęściej takie usunięcie ma formę oświadczenia. W przypadku posłużenia się przez sprawcę mediami społecznościowymi, poszkodowany może domagać się sprostowania również na łamach tych konkretnych portali.

Zgodnie z art. 448 k.c. można także domagać się, obok wymienionych środków, odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę albo zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez poszkodowanego cel społeczny. Należy jednak pamiętać, że w tym przypadku działanie naruszyciela musi być zawinione. Podstawowym kryterium oceny sądu jest z kolei rozmiar ujemnych następstw w sferze psychicznej poszkodowanego. Jeśli są one znikome, powództwo o zapłatę może zostać oddalone. W związku z powyższym trudno określić, ile wyniesie opisana kwota. 

opracował: apl. adw. Wilhelm Tkocz

źródło grafiki: pixabay

^[1] A. Sylwestrzak [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, Gdańsk 2026, art. 23.

^[2] Wyrok SN z 7.03.2023 r., II CSKP 659/22, OSNC-ZD 2024, QUOTATION.ISSUE 1, QUOTATION.POSITION 7.

^[3] Wyrok SA w Katowicach z 24.05.2002 r., I ACa 1459/01, OSA 2003, nr 7, poz. 30.

^[4] A. Cempura, A. Kasolik, 3.1. Pozew w sprawie o ochronę dóbr osobistych [w:] A. Cempura, A. Kasolik, Metodyka sporządzania pism procesowych w sprawach karnych, cywilnych, gospodarczych i administracyjnych, Warszawa 2016.

Artykuł Życie prywatne dobrem osobistym pochodzi z serwisu Adwokat Oświęcim | Żory - Kancelaria Adwokacka Ewa Koper.

Definicja znęcania się nad zwierzętami

Ustawodawca przesądził, że przez znęcanie się nad zwierzętami rozumie się zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień. Chodzi tu więc o każde takie zachowanie, które prowadzi do bólu lub cierpienia zwierzęcia. Jednocześnie art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt wskazuje przykłady zachowań, które na pewno są znęcaniem się nad zwierzęciem. 

Utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania

Jednym z zachowań, które wypełnia znamiona znęcania się nad zwierzętami, jest utrzymywanie ich w niewłaściwych warunkach bytowania. Ustawodawca tłumaczy, że chodzi tu m.in. o utrzymywanie zwierząt w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z.). Pojęcie “właściwych warunków bytowania” nie może być dowolnie interpretowane. Przepisy prawa przesądzają, że chodzi tu o zapewnienie zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku (art. 4 pkt 15 u.o.z.). Przepisy prawa definiują także pojęcie „rażącego zaniedbania”. Ustawodawca rozum przez które rozumie się drastyczne odstępstwo od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie (art. 4 pkt 11 u.o.z.). 

Niezapewnienie zwierzęciu egzystencji zgodnie z jego wszystkimi, indywidualnymi potrzebami może przybierać różnorakie formy. Jedną z nich jest doprowadzenie zwierzęcia do wychudzenia w wyniku braku zapewnienia mu prawidłowej karmy lub pór karmienia. Wskazane nieprawidłowości w karmieniu zwierzęcia może doprowadzić jednak do innego, przeciwnego skutku, to jest przekarmienia zwierzęcia. Taki stan rzeczy, tj. otyłość zwierzęcia, również pociąga dla niego przykre i bolesne doznania.

Otyłość zwierzęcia jako przejaw utrzymywania ich w niewłaściwych warunkach bytowania

W uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2019 r. VI Ka 125/19 Sąd ten podkreślił, że doprowadzenie psów do patologicznej otyłości jest przejawem utrzymywania ich w niewłaściwych warunkach bytowania. “Do elementarnej wiedzy każdego właściciela psów należy świadomość, że zwierzęta te należy systematycznie po kilka razy na dzień wyprowadzać na spacery, nie tylko po to, aby uregulowały swe czynności fizjologiczne, ale także po to, aby miały okazję do aktywności fizycznej, karmić odpowiednią karmą i leczyć w przypadku wystąpienia choroby. Oskarżona swoimi psami nie opiekowała się w sposób nakazany przez ustawę o ochronie zwierząt”. Co istotne w przedmiotowej sprawie oskarżona, pomimo otrzymywanej od organizacji karmy, karmiła psy ogromnymi ilościami gotowanego mięsa i podrobów. Robila to po to, aby zwierzęta nie gryzły się między sobą.

Wyrok Sądu Okręgowego zwraca więc uwagę, że znęcaniem się nad zwierzęciem jest nie tylko doprowadzenie do jego wychudzenia, ale także – do nadmiernej wagi.

opracowała: adw. Ewa Koper

źródło grafiki: https://pixabay.com/pl/

Artykuł Otyłość zwierzęcia jako skutek znęcania się nad nim pochodzi z serwisu Adwokat Oświęcim | Żory - Kancelaria Adwokacka Ewa Koper.

Uchylenie alimentów na dziecko

Zgodnie z artykułem 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka niebędącego w stanie utrzymać się samodzielnie. Wyjątkowo dochody z majątku potomstwa wystarczające na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania mogą zwolnić z wyżej wymienionego obowiązku.

Samodzielne utrzymanie wiąże się z usprawiedliwionymi i aktualnymi potrzebami uprawnionego. Nie uwzględnia się więc w świadczeniach alimentacyjnych przyszłych nakładów. Rzeczone potrzeby mają podłoże zarówno materialne jak i niematerialne, czyli zapewniające godziwą egzystencję[1]. Obowiązek może być realizowany poprzez świadczenia pieniężne, w naturze (na przykład dostarczanie żywności) lub przez osobiste starania rodzica (na przykład służenie włączenie dziecka do wspólnoty domowej przy jednoczesnym roztoczenie nad nim opieki)[2].

Brak przesłanek uchylenia alimentów

Należy pamiętać, iż ustawodawca posłużył się w przytoczonym przepisie określeniem  utrzymać się samodzielnie. Wcale nie oznacza to zatem osiągnięcia przez dziecko określonego wieku bądź podjęcia formy studiów intuicyjnie sugerującej brak obowiązku alimentacyjnego wobec niego.

Nie jest wobec wyżej przytoczonego istotne ukończenie przez dziecko osiemnastego roku życia. Ta przesłanka nie wiąże się z możliwością jego samodzielnego utrzymania. Zwłaszcza jeśli jest ono na etapie nauki. Podjęcia przez dziecko studiów zaocznych nie stanowi podstawy niedostarczania mu środków utrzymania. Szczególnie dotyczy to przypadków braku wykształcenia umożliwiającego znalezienie pracy. Przykład ma odniesienie również do rozpoczęcia przez dziecko studiów bezpośrednio po ukończeniu szkoły średniej zawodowej.

Inaczej trzeba rozpatrywać przypadki podjęcia studiów w wieku wykraczającym poza tradycyjny wiek młodzieży szkół wyższych. Tym bardziej gdy dziecko ma wyuczony zawód. Wówczas nie może ono ubiegać się o świadczenia ze strony rodziców[3].

Kryterium także niebranym pod uwagę w przypadku regulowania obowiązku alimentacyjnego jest pochodzenie dziecka ze związku małżeńskiego czy pozamałżeńskiego. Nie liczy się również przysługiwanie władzy rodzicielskiej. Nie ma znaczenia dostarczanie środków utrzymania przez osoby trzecie[4].

Paragraf drugi danego artykułu wskazuje natomiast jako uprawnionego do świadczeń alimentacyjnych  znajdującego się w niedostatku. Zgodnie z Wyrokiem SN z 25.11.2021 r., II USKP 89/21, OSNP 2022, nr 12, poz. 121: „Niedostatek występuje wtedy, gdy uprawniony nie może w pełni własnymi siłami, z własnych środków, zaspokoić swych usprawiedliwionych potrzeb. Potrzeby te to potrzeby tak materialne jak i niematerialne, przy czym potrzeby każdego człowieka kształtują się inaczej.”. W praktyce jest to zjawisko, w którym dziecko do tej pory utrzymywało się samodzielnie. Popadło jednak w niedostatek. W danej sytuacji nadal może ono żądać alimentacji ze strony rodzica.

Pozew o uchylenie alimentów na dziecko

Należy złożyć pozew o zniesienie alimentów wobec dziecka będącego w stanie samodzielnie się utrzymać. Uwzględnia się również niedokładanie starań prowadzących do usamodzielnienia. Szczególny przypadek stanowi sytuacja, w której dostarczanie środków utrzymania wiązałoby się z nadmiernym dla rodzica uszczerbkiem.

Brak starań o samodzielne utrzymanie dziecka

Najoczywistszym przykładem niedokładania starań w dążeniu do samodzielnego utrzymania jest nieszukanie przez dziecko pracy zarobkowej pomimo niestudiowania oraz braku innych działań związanych z rozwojem zawodowym usprawiedliwiających niepodjęcie zatrudnienia.

Często przytaczanym argumentem jest także zaniedbywanie nauki – jej negatywne wyniki albo brak rzeczywistej chęci do zdobycia wykształcenia. Z danym terminem można powiązać nade wszystko konieczność zbyt częstego powtarzania semestrów na studiach lub rozpoczynania rokrocznie kolejnych kierunków. Jest to przy czym jedna z wielu okoliczności mogących wskazywać na niewypełnianie obowiązków studenckich.

Nie powinno się brać pod uwagę warunkowego zaliczenia przedmiotu przez studenta. Nie pociąga to za sobą dużych wydatków ani „rozciągnięcia” okresu nauki. Należy również przyjąć, że nawet najlepszym studentem zdarza się nie zdać egzaminu. Podobnie powinno się postrzegać porażkę w konkursie świadectw maturalnych na studia. Argument ten dotyczy szczególnie ucznia mającego zamiar poprawić swoje wyniki.

Uszczerbek dla rodzica a uchylenie alimentów

Regulowanie świadczeń alimentacyjnych nie może wiązać się z nadmiernym uszczerbkiem dla rodzica. Należy przez ten termin rozumieć stan, w którym nie jest on w stanie zaspokoić własnych uzasadnionych potrzeb. Trzeba jednak pamiętać, iż jego możliwości zarobkowe i majątkowe nie są wyznaczane w oparciu o faktyczne zarobki, lecz możliwości zarobkowe. Znajdywanie się zobowiązanego w ciężkiej sytuacji materialnej nie zwalnia go to od powinności dostarczanie dziecku środków utrzymania[5]. Powinno się zatem postrzegać nadmierny uszczerbek jako sytuację wyjątkową zwalniającą rodzica z obowiązku realizacji obowiązku alimentacyjnego.

opracował: apl. adw. Wilhelm Tkocz

źródło grafiki: pixabay

[1]D. Wybrańczyk [w:] Sytuacja prawna małoletniego dziecka rozwodzących się rodziców. WKP, Warszawa 2022.

[2]J. M. Łukasiewicz [w:]: Zarząd majątkiem dziecka sprawowany przez rodziców. WKP, Warszawa 2024.

[3]A. Kawałko, H. Witczak [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany. Red. M. Fras, M. Habdas, LEX/el. 2023, art. 133.

[4]tamże, art. 133.

[5]Wyrok SN z 30.06.2021 r., I NSNc 79/20, LEX nr 3194273.

Artykuł Uchylenie alimentów a samodzielne utrzymanie dziecka pochodzi z serwisu Adwokat Oświęcim | Żory - Kancelaria Adwokacka Ewa Koper.

Artykuł 77 Kodeksu wykroczeń przewiduje kary za niezachowanie zwykłych lub nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierząt. Przepis dotyczy wszelkiego rodzaju zwierząt – domowych, gospodarskich i dzikich. Ponieważ w praktyce najczęściej spotyka się zdarzenia z udziałem psów, niniejszy artykuł jest poświęcony jest właśnie im. Jakie są więc środki ostrożności przy trzymaniu psa?

Istnieje wiele bogatych i uznanych źródeł interpretacji dotyczących środków ostrożności przy trzymaniu psów. W społeczeństwie zdaje się nadal jednak panować błędny pogląd, jakoby najbardziej rozpoznawalne sposoby na zachowanie kontroli nad czworonogiem miały być jedynymi słusznymi. Czy jest tak jednak w rzeczywistości? Czy w każdym przypadku nienałożenia na psa kagańca lub smyczy grozi nam kara?

Zwykłe i nakazane środki ostrożności przy trzymaniu psa

W orzecznictwie wyraźnie panuje stanowisko, według którego właściciel lub opiekun jest zobowiązany do sprawowania kontroli nad wyprowadzanym zwierzęciem. Jej przejawem mogą być zarówno zwykłe środki ostrożności w postaci trzymania psa na smyczy bądź założenia mu kagańca, jak i gesty bądź słowa o ile zwierzę się do nich stosuje. Wymóg ten będzie zazwyczaj spełniony w przypadkach psów, które zostały poddane wcześniej tresurze[1].

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 27.03.2019 r. (sygn. akt: II SA/Bd 1281/18): „Zwykłe środki ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia w rozumieniu przepisu art. 77 k.w. określa się jako tradycyjne, przyjęte zwyczajowo, naturalne dla danego gatunku zwierzęcia, dodatkowo uzależnione od jego cech osobniczych i ewentualnego, potencjalnego zagrożenia.”.

W dzisiejszych czasach w związku z pogłębianiem się wśród ludzi świadomości na temat właściwych danemu gatunkowi zwierząt potrzeb, nie sposób uznać przyrządów do ograniczania naturalnych odruchów psa, jako naturalnych.

Nakazane środki ostrożności

Zgodnie ze stanowiskiem doktryny nakazane środki ostrożności ujęte w Kodeksie wykroczeń wynikają z przepisów prawa lub z polecenia określonych podmiotów, np. funkcjonariusza Policji, straży miejskiej, lekarza weterynarii[2]. Takim nakazanym środkiem ostrożności może być nałożenie smyczy lub kagańca. Pamiętać jednak należy, że nakazy te mogą czasem doprowadzić do kolizji ze wskazaniami weterynarza wobec warunków zdrowotnych psa czy też jego wieku niepozwalających na podejmowanie podobnych rozwiązań.

Środki ostrożności, a potencjalne zagrożenia ze strony zwierzęcia

Bez względu na światopogląd prawny, kryterium potencjalnego zagrożenia zwierzęcia dla otoczenia jest wyłącznie zdroworozsądkowe. Wydaje się oczywiste, iż pies niewielkich gabarytów nie ma możliwości wyrządzenia poważnych szkód materialnych lub zrobienia komuś większej krzywdy. Podobne założenie należy przyjąć w przypadku zwierząt tresowanych lub gatunków z natury łagodnych. Trzeba jednak pamiętać, że od każdej reguły mogą być wyjątki. Wiele zależy od okoliczności sprawy. W każdej sytuacji bezwzględnie uzasadnione jest korzystanie z proporcjonalnych dla danego psa środków bezpieczeństwa.

Rzeczywiste zagrożenie ze strony zwierzęcia

Szczególną uwagę powinno się poświęcić sytuacji, w której zachownaie psa stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego przy jednoczesnym zaniechaniu przez właściciela lub opiekuna podjęcia środków ostrożności. Nie wolno zapominać, iż w komentowanym przepisie chodzi jedynie o wywołanie niebezpieczeństwa. Przepis nie wymaga doprowadzenia do poważniejszego skutku, będącego wynikiem niedopilnowania.

Kryterium oceny, czy pies jest niebezpieczny, nie jest oczywiście stosunek właściciela do psa zapewniającego o nieagresji jego zachowania. Decydujące są indywidualne cechy zwierzęcia, świadczące o groźnym dla otoczenia usposobieniu.

Destrukcyjne zachowanie czworonoga nie musi wcale przyjąć formy możliwości pogryzienia. Łatwo wyobrazić sobie zwierzęnp. dużych gabarytów i skaczące po przechodniach czy też konkretnie młodszych dzieciach bez kontroli osoby wyprowadzającej. W przytoczonych okolicznościach istnieje faktyczna możliwość wyrządzenia krzywdy przez psa, za którego człowiek jest odpowiedzialny.

Prawdopodobne konsekwencje niezastosowania się do przepisów

Jak przewiduje ustawa, wynikiem omawianego zachowania jest kara ograniczenia wolności, grzywny albo kara nagany. Są to jednak tylko konsekwencje samego niezachowania środków ostrożności. Na uwagę zasługują także powiązane potencjalne skutki.

Artykuł 77 Kodeksu wykroczeń może zbiec się z:

1) Art.  124.  k.w. [Niszczenie lub uszkadzanie cudzej rzeczy]

• 1. Kto cudzą rzecz umyślnie niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do użytku, jeżeli szkoda nie przekracza 800 złotych,  podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.

2) Art.  288.  k.k. [Zniszczenie rzeczy]

• 1. Kto cudzą rzecz niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do użytku,  podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
• 2. W wypadku mniejszej wagi, sprawca  podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

3) Art.  156. k.k. [Ciężki uszczerbek na zdrowiu]

• 1.Kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci:

1) pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia,

2) innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej, całkowitej albo znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała,

3) wycięcia, infibulacji lub innego trwałego i istotnego okaleczenia żeńskiego narządu płciowego.

4) Art.  157. k.k. [Średni i lekki uszczerbek na zdrowiu]

• 1. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, inny niż określony w art. 156 § 1,  podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
• 2. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni,  podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2[3].

opracował: apl. adw. Wilhelm Tkocz

źródło grafiki: pixabay

[1]Wyrok WSA w Kielcach z 29.02.2024 r., II SA/Ke 28/24, LEX nr 3694809.

[2]J. Piórkowska-Flieger [w:] T. Bojarski, A. Michalska-Warias, J. Piórkowska-Flieger, Kodeks wykroczeń. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 77.

[3]Tamże, art. 77

Artykuł Niezachowanie środków ostrożności przy trzymaniu psa pochodzi z serwisu Adwokat Oświęcim | Żory - Kancelaria Adwokacka Ewa Koper.

Omawiane prawo to jedna z najbardziej charakterystycznych i praktycznych instytucji polskiego prawa cywilnego. Pozwala na uporządkowanie stanu prawnego nieruchomości, które przez lata pozostają w posiadaniu osób niebędących ich formalnymi właścicielami. W praktyce zasiedzenie prawa własności nieruchomości stanowi często jedyny sposób na uregulowanie sytuacji prawnej nieruchomości, które w wyniku zaniedbań, błędów formalnych lub zaniechania nie mają jasno określonego właściciela. Mechanizm ten jest szczególnie istotny w kontekście nieruchomości wiejskich, które przez pokolenia były użytkowane przez te same osoby, ale bez odpowiednich wpisów w księgach wieczystych.

Podstawy zasiedzenia nieruchomości

Posiadanie samoistne

Posiadanie samoistne oznacza, że osoba włada nieruchomością w sposób odpowiadający wykonywaniu prawa własności. Posiadacz samoistny traktuje nieruchomość jak swoją – korzysta z niej, czerpie z niej pożytki, remontuje budynki, uprawia grunty, a nawet może wynajmować nieruchomość innym osobom. Kluczowe jest jednak, by takie posiadanie odbywało się w sposób jawny, ciągły i wykluczało uznanie zwierzchnictwa innej osoby. Oznacza to, że posiadacz nie może działać w imieniu formalnego właściciela ani opierać swojego prawa na umowie najmu, dzierżawy czy użyczenia.

Posiadacz samoistny nie może opierać swojego władania na władczości nadanej przez osobę trzecią, np. właściciela lub gminę. Oznacza to, że jego władanie musi posiadać konstytutywny charakter, powstały wyłącznie w wyniku samowolnego objęcia nieruchomości w posiadanie. Innymi słowy, posiadacz nie może powoływać się na jakiekolwiek uprawnienia nadane przez inną osobę. Jego władanie musi wynikać z autonomicznego i niezależnego przejęcia faktycznego władztwa nad nieruchomością.

Nieprzerwane posiadanie przez określony czas

Przepisy Kodeksu cywilnego przewidują dwa terminy, po upływie których możliwe jest nabycie własności nieruchomości:

20 lat w dobrej wierze:

Dobra wiara oznacza, że posiadacz był przekonany, iż posiada nieruchomość zgodnie z prawem, i miał podstawy, by tak uważać. Przykładem może być sytuacja, w której posiadacz zakupił nieruchomość od osoby, która niesłusznie uchodziła za jej właściciela. Ważnym aspektem dobrej wiary jest jej ocena na moment objęcia nieruchomości w posiadanie – późniejsze uświadomienie sobie błędu nie niweczy dobrej wiary.

30 lat w złej wierze:

Zła wiara oznacza, że posiadacz zdaje sobie sprawę, iż nie jest właścicielem nieruchomości lub z łatwością mógłby to ustalić. Mimo to jednak włada nią, jak swoją własnością. Przykładem może być sytuacja, gdy posiadacz celowo zajmuje nieruchomość sąsiada, wiedząc, że nie ma do niej tytułu prawnego.

Okoliczności przerywające bieg zasiedzenia

Bieg terminu zasiedzenia może zostać przerwany w określonych sytuacjach, które powodują, że posiadacz musi liczyć czas od nowa. Do okoliczności przerywających bieg zasiedzenia należą:

Wytoczenie powództwa przez właściciela:

Formalny właściciel może przerwać bieg zasiedzenia, podejmując kroki prawne w celu odzyskania nieruchomości. Te kroki to np. takie wytoczenie powództwa o wydanie nieruchomości (tzw. powództwo windykacyjne) lub o ochronę posiadania.

Zawarcie ugody:

Jeśli właściciel i posiadacz zawrą porozumienie, które wprost uznaje prawa właściciela, bieg terminu zasiedzenia zostaje przerwany.

Utrata posiadania:

Jeśli posiadacz utraci faktyczne władanie nieruchomością, nawet na krótki okres, bieg zasiedzenia ulega przerwaniu. Przykładem może być sytuacja, gdy właściciel przejmie nieruchomość lub posiadacz dobrowolnie ją opuści.

Dziedziczność biegu zasiedzenia

W polskim prawie cywilnym obowiązuje zasada dziedziczności biegu zasiedzenia. Oznacza to, że jeżeli osoba, która rozpoczęła posiadanie samoistne nieruchomości, zmarła przed upływem wymaganego terminu, czas posiadania jest kontynuowany przez jej spadkobierców. W praktyce oznacza to, że spadkobiercy mogą doliczyć okres posiadania swojego poprzednika do własnego okresu władania nieruchomością. Dzięki temu śmierć posiadacza samoistnego nie przerywa biegu zasiedzenia. Z kolei spadkobiercy, przejmując posiadanie nieruchomości, mogą ubiegać się o zasiedzenie po upływie wymaganego łącznego okresu.

Podsumowanie

Zasiedzenie to narzędzie pozwalające na stabilizację stanu prawnego nieruchomości oraz uregulowanie kwestii własnościowych. Choć wymaga spełnienia określonych warunków i formalności, daje możliwość uzyskania prawa własności nieruchomości w sposób zgodny z przepisami prawa. Ze względu na złożoność procedury i konieczność udokumentowania posiadania, warto skorzystać z pomocy profesjonalnego prawnika. Adwokat lub radca prawny zadba o należyte przygotowanie wniosku i reprezentację przed sądem.

opracował: apl. adw. Paweł Czerwiński

źródło grafiki: pexels.com

Artykuł Zasiedzenie prawa własności nieruchomości pochodzi z serwisu Adwokat Oświęcim | Żory - Kancelaria Adwokacka Ewa Koper.

Czy jest możliwy ślub w zakładzie karnym? Tak. Ślub niekoniecznie musi odbyć się w urzędie stanu cywilnego. Istnieją sytuacje, gdy nie jest to możliwe z powodu choroby, niepełnosprawności lub innej niedającej się pokonać przeszkody. W takich wypadkach czynności tej można dokonać w miejscu pobytu tej osoby, jeżeli pozwalają na to okoliczności.

Wyjaśnijmy jednak najpierw, że procedurę zawarcia związku małżeńskiego określa ustawa – Prawo o aktach stanu cywilnego. Zgodnie z nią, zawarcie małżeństwa następuje przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego wybranym przez osoby zamierzające zawrzeć małżeństwo. Zawarcie małżeństwa poprzedza wydanie przez kierownika urzędu stanu cywilnego stosownego zaświadczenia. W zaświadczeniu tym stwierdza się brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa.

Należy pamiętać, że przepisy wprowadzają jeszcze jeden istotny element procedury zaślubin. Małżeństwo nie może być zawarte póki nie minie miesiąc od dnia złożenia przez nupturientów stosownego pisemnego zapewnienia. Narzeni muszą bowiem zapewnić, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie tego małżeństwa. Kierownik urzędu stanu cywilnego może zezwolić na zawarcie małżeństwa przed upływem tego terminu tylko, jeżeli przemawiają za tym ważne względy.

Jak wygląda ślub w zakładzie karnym?

Wskazana procedura zawarcia małżeństwa pozostaje aktualna także w przypadku, gdy jedną ze stron zamierzających wziąć ślub, jest osoba osadzona. W takim przypadku ślub odbywa się na terenie zakładu karnego, w którym przebywa osoba pozbawiona wolności. W zaślubinach biorą udział świadkowie oraz ewentualnie osoby najbliższe. Każda z tych osób musi uzyskać w tym celu zgodę dyrektora zakładu karnego.

Ceremonię przeprowadza kierownik urzędu stanu cywilnego, na wniosek zainteresowanych osób. Po uzyskaniu zgody dyrektora zakładu karnego, kierownik przyjmuje oświadczenia od osadzonego i przyszłego małżonka, że wstępują ze sobą w związek małżeński.

Uznanie ojcostwa przez osobę pozbawioną wolności

Ślub w zakładzie karnym to nie jedyna sytuacja, w której kierownik urzędu stanu cywilnego dokonuje czynności urzędowych na terenie zakładu karnego. Podobnie ma się rzecz w wypadku, gdy osadzony chce uznać swoje ojcostwo. W pierwszej kolejności konieczne jest złożenie stosownego wniosku. W piśmie osoba pozbawiona wolności musi opisać, uznania jakiego dziecka chce dokonać (kto jest matką, kiedy dziecko ma się urodzić itp.). Następnie kierownik urzędu stanu cywilnego, po uzyskaniu zgody dyrektora zakładu karnego, przyjmuje od osadzonego oświadczenie o uznaniu ojcostwa dziecka.

Uznanie dziecka nie nastąpi, jeżeli jego matka nie potwierdzi oświadczenia mężczyzny, że jest ojcem dziecka. Matka dziecka ma 3 miesiące na złożenie swojego oświadczenia.

Warto pamiętać, że można uznać ojcostwo przed urodzeniem się dziecka już poczętego.

A co w przypadku żądania ustalenia bezskuteczności uznania ojcostwa?

Mężczyzna, który uznał ojcostwo, może żądać ustalenia bezskuteczności tej czynności. W tym celu musi wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania. Termin na wytoczenie powództwa wynosi rok od dnia, w którym mężczyzna dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi. W razie uznania ojcostwa przed urodzeniem się dziecka już poczętego, bieg tego terminu nie może rozpocząć się przed urodzeniem się dziecka.

O ile zatem uznanie ojcostwa jest możliwe przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, o tyle ustalenie bezskuteczności uznania dziecka nie może nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia przed wspomnianym urzędnikiem, a jedynie na drodze sądowej.

opracowała: adw. Ewa Koper

źródło grafiki: pixabay.com

Artykuł Ślub w zakładzie karnym pochodzi z serwisu Adwokat Oświęcim | Żory - Kancelaria Adwokacka Ewa Koper.

W art. 42 § 3 kodeksu karnego ustawodawca zobowiązał sąd do orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio:

• w razie popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 4

lub jeżeli sprawca:

• w czasie popełnienia przestępstwa określonego w art. 173, którego następstwem jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu,
• albo w czasie popełnienia przestępstwa określonego w art. 177 § 2 lub art. 355 § 2

był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia, lub

po takim zdarzeniu, a przed poddaniem go przez uprawniony organ badaniu w celu ustalenia zawartości alkoholu lub środka odurzającego w organizmie, spożywał alkohol lub zażywał środek odurzający.

Wyjątek od orzeczenia dożywotniego zakazu ma miejsce, gdy zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami. Kodeks nie jednak precyzuje, o jakie dokładnie wypadki może chodzić.

(Nie)zgodność zakazu z Konstytucją?

Cytowany przepis został poddany kontroli konstytucyjnej. 4 czerwca br. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że cytowana regulacja prawna w zakresie, w jakim obliguje sąd do orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w razie popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 4 ustawy – Kodeks karny, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Pierwszy z przywołanych przepisów ustawy zasadniczej stanowi, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Natomiast w myśl drugiego przepisu: każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu.

Jakiego przestępstwa dotyczy wyroku Trybunału Konstytucyjnego?

Przepis art. 178a § 1 k.k. przewiduje odpowiedzialność karną za prowadzenie pojazdu mechanicznego w ruchu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego. Chodzi tu oczywiście o ruch lądowy, wodny lub powietrzny. Z kolei art. 178a § 4 k.k. – o którym mowa w wyroku Trybunału – stanowi, że jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 był wcześniej prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo za przestępstwo określone w art. 173, art. 174, art. 177 lub art. 355 § 2 popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub dopuścił się czynu określonego w § 1 w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego w związku ze skazaniem za przestępstwo, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Motywy rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego

Orzekając o niezgodności przepisu art. 42 § 3 k.k., Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę na kilka kwestii. Po pierwsze ustawodawca zrównał ze sobą konsekwencje dwóch różnych „gatunkowo” czynów. Bowiem jeden nie wywołuje żadnego skutku, a drugi sprowadza skutek w postaci śmierci lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Wymierzanie takiej samej sankcji osobom prowadzącym pojazd w stanie nietrzeźwości, co osobom, które w takich okolicznościach doprowadziły do wspomnianych skutków, jest w ocenie Trybunału zbyt surowe.

Po drugie, sposób ukształtowania przepisu art. 42 § 3 k.k. w sposób nadmierny ingeruje w swobodę orzekania sądu. Trybunał Konstytucyjny zwrócił zaś uwagę, że zadaniem sądu nie jest automatyczne stosowanie przepisów. Rolą sądu jest kształtowanie reakcji karnej za konkretny czyn. Sąd powinien mieć na uwadze okoliczności jego popełnienia, stopień społecznej szkodliwości, czy zawinienia sprawcy.

Trybunał zwrócił uwagę ponadto na jeszcze jedną rzecz. Otóż stwierdził, że przewidziana w przepisie możliwość odstąpienia od wymierzenia dożywotniego zakazu przewidzianego została uzależniona od wystąpienia zdarzenia wysoce niejasnego i nieokreślonego. Przepis mówi bowiem o „wyjątkowym wypadku, uzasadnionego szczególnymi okolicznościami”.

Jakie są konsekwencje wyroku?

Omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego umożliwia osobom, wobec których orzeczony został dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, wznowienie postępowania. Chodzi tu oczywiście o przypadki skazania za jazdę w stanie nietrzeźwości. Wniosek o wznowienie postępowania powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek o wznowienie może oczywiście sporządzić też prokuratora.

opracowała: adw. Ewa Koper

źródło grafiki: pexels.com

Artykuł Dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów częściowo niezgodny z Konstytucją pochodzi z serwisu Adwokat Oświęcim | Żory - Kancelaria Adwokacka Ewa Koper.

Jakkolwiek nadal można spotkać się z przekonaniem, że „mama ma więcej praw do dziecka niż tata”, to kodeks rodzinny i opiekuńczy niezmiennie od 1964 r. stanowi, że jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. Oznacza to ni mniej, ni więcej, że każdy z rodziców ma takie same obowiązki i uprawnienia w zakresie władzy rodzicielskiej. Każdy z nich może działać samodzielnie. A co, gdy chodzi o istotne sprawy dziecka?

Obowiązek współdziałania rodziców w istotnych sprawach dziecka

Wyjątkiem ograniczającym zasadę samodzielności wykonywania władzy rodzicielskiej przez każdego z rodziców jest obowiązek współdziałania w istotnych sprawach dziecka. Przepisy nie precyzują, jakie sprawy należy do tej kategorii zaliczać, przykłady takich spraw znajdziemy jednak w orzeczeniach sądów oraz wypowiedziach znawców prawa. Nie budzi wśród nich wątpliwości, że istotną sprawą dziecka jest np.: wybór szkoły, sposobu leczenia, czy miejsca pobytu dziecka. Również wyjazd zagraniczny dziecka w celu spędzenia tam wakacji został uznany przez Sąd Najwyższy za należący do katalogu istotnych spraw dziecka, w związku z czym wyjazd taki wymaga zgody obojga rodziców. W orzecznictwie można spotkać także, jako przykład istotnej sprawy dziecka, rozstrzygnięcie dotyczące organizacji przyjęcia komunijnego.

Brak porozumienia rodziców w istotnych sprawach dziecka

W braku porozumienia rodziców, o istotnych kwestiach dziecka rozstrzyga sąd opiekuńczy. Oznacza to, że rodzic nie może w takich sprawach działać na „własną rękę”. Nie może samowolnie podejmować decyzji. Należy pamiętać, że naruszenie przez jednego rodzica obowiązku współdecydowania z drugim, jest przejawem niewłaściwego wykonywania władzy rodzicielskiej. W orzecznictwie zaś wyrażono krytyczne poglądy, wobec dopuszczania się przez rodzica zachowań będących przejawem nadużywania władzy rodzicielskiej. Takie zachowania mogą skutkować ograniczeniem wykonywania tej władzy, a w skrajnych przypadkach – nawet pozbawieniem jej. Najczęściej takie decyzje sądowe znajdują wsparcie w opiniach OZSS.

Jaki sąd rozstrzygnie spór w istotnych sprawach dziecka?

W związku z powyższym, każdy rodzic zainteresowany rozstrzygnięciem istotnych spraw dziecka może do sądu złożyć stosowny wniosek. We wniosku należy domagać się przeprowadzenie postępowania w danej sprawie i wydanie stosownej decyzji. Kto rozstrzyga o istotnych sprawach dziecka? Co do zasady sądem rozpoznającym wniosek będzie sąd rejonowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka.

Rozstrzygnięcie istotnej sprawy dziecka powinno nastąpić w innym trybie, kiedy między rodzicami toczy się sprawa o rozwód. W tym wypadku należy przyjąć, że spór między rodzicami powinien rozstrzygać sąd, przed którym toczy się sprawa rozwodowa. Rodzic winien złożyć do tej sprawy wniosek o udzielenie zabezpieczenia postępowania właśnie poprzez rozstrzygnięcie istotnej sprawy dziecka.

Powyższa właściwość sądu rozwodowego do rozstrzygnięcia istotnej sprawy dziecka wynika z przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z przepisami, w czasie sprawy o rozwód nie może być wszczęte odrębne postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej. Słusznie wyjaśnił to Sąd Okręgowy w Siedlcach w postanowieniu z 20 czerwca 2020 r. w sprawie II Ca 630/20. Sąd wskazał, że „rozstrzyganie o istotnych sprawach dziecka, jako wpisujące się w istotę wykonywania władzy rodzicielskiej, winno nastąpić tylko i wyłącznie na podstawie przepisów o postępowaniu zabezpieczającym w toku postępowania w sprawie o rozwód.”

opracowała: adw. Ewa Koper

źródło grafiki: pexels.com

Artykuł Istotne sprawy dziecka – kto o nich rozstrzyga? pochodzi z serwisu Adwokat Oświęcim | Żory - Kancelaria Adwokacka Ewa Koper.